Ukryta pułapka aneksów – zmiana wskaźnika na POLSTR lub WIRON nie oznacza uczciwej umowy.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zmiana wskaźnika na POLSTR lub WIRON nie musi koniecznie stanowić pozytywnej zmiany dla samych kredytobiorców. Chociaż sam sposób ustalania obu tych wskaźników jest bardziej przejrzysty z uwagi na oparcie go na realnych transakcjach, a nie prognozach jak w przypadku WIBOR, nie jest wykluczone, że ostateczna wysokość raty odsetkowej nie ulegnie zmianie na korzyść kredytobiorcy. Wpływ na to może mieć m. in. tzw. spread korygujący. 

Ponadto historyczna analiza WIRON, który miał być naturalnym następcą WIBOR wskazuje na dużą zmienność tego wskaźnika, co przekładało się również na brak pewności dla kredytobiorców, co do tego jak będzie kształtowała się wysokość ich rat. Wskazać należy, iż w tym przypadku prognozy co do stabilności tego wskaźnika referencyjnego w pełni rozminęły się z ostatecznym efektem. Obecnie POLSTR przejął tę narrację, zgodnie z którą ma cechować się znacznie wyższą stabilnością jednak z uwagi na fakt, iż funkcjonuje od relatywnie krótkiego czasu, nie sposób jest wykluczyć, że również będzie cechował się brakiem stabilności. 

Czy podpisanie aneksu blokuje pozew? – mechanizm „przykrywania” klauzul abuzywnych.

Zmiana WIBOR na POLSTR lub WIRON może zostać w przyszłości wykorzystana przeciwko kredytobiorcy jako rzekomy dowód „naprawy” wadliwej umowy. W sporze sądowym dotyczącym WIBOR jest bardzo prawdopodobnym, iż bank może podnosić argumentację dotyczącą zgody kredytobiorcy na sanowanie potencjalnie nieważnej umowy, poprzez zawarcie stosownego aneksu zmieniającego klauzule abuzywne. Chociaż argumentacja ta w obecnym stanie prawnym nie powinna się ostać, w szczególności z uwagi na fakt, iż umowa zawierająca klauzule abuzywne, co do zasady dotknięta jest bezskutecznością tych postanowień od momentu jej zawarcia, a w określonych przypadkach może prowadzić do nieważności całego stosunku prawnego, podobne aneksy mogą stanowić pewną niedogodność argumentacyjną w sporze z Bankiem. Wskazać również należy, iż w takiej sytuacji, Sąd zamiast poświęcić czas na analizę samych klauzul dotyczących wskaźnika WIBOR, będzie również musiał badać czy np. aneks nie dokonał naprawy wadliwej umowy za zgodą i wolą obu stron. 

Należy również zauważyć, że potencjalne ryzyko w zawarciu aneksu może leżeć nie tylko w samych klauzulach zmieniających WIBOR. Nie jest wykluczonym próba „przemycenia” do aneksu innych klauzul, które mogą utrudnić ewentualną drogę sądową jak np. zrzeczenie się roszczeń, lub potwierdzenie zrealizowania przez bank obowiązków informacyjnych, których realnie przy zawarciu umowy bank nie wypełnił. W każdym wypadku, w przypadku zaoferowania przez bank aneksu należy uważnie przeanalizować jego treść w szczególności przez pryzmat ewentualnych negatywnych skutków jakie może on wywołać. 

Jak banki grają na czas i strach konsumentów.

Banki są najbardziej świadome ogromnej presji jaka narasta na nie, wraz ze składaniem przez kolejnych kredytobiorców pozwów przeciwko nim. Jednocześnie na dzień 12 lutego 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ogłosi wyrok w sprawie C-471/24 tj. tzw. pierwszej polskiej sprawie w przedmiocie WIBOR. W tym przypadku masowe zawieranie aneksów zmieniających klauzule abuzywne może stanowić narzędzie zarządzania ryzykiem prawnym, pomimo pozornego gestu w stronę konsumenta.  

W szczególności należy podejść z dużą ostrożnością do wszystkich inicjatyw stawiających klienta w pozornej sytuacji „albo zawrzesz aneks, albo zostaniesz z problemem”. Wywieranie presji na kredytobiorcę niewątpliwie może stanowić opłacalną taktykę dla instytucji, która w swoim portfelu posiada znaczną ilość umów zawierających klauzule niedozwolone, które mogą skutkować upadkiem takiej umowy. Wskazać w tym przypadku należy, na niedawny kazus pierwszych ugód w sprawach frankowych, gdzie banki oferowały bardzo niekorzystne dla kredytobiorców warunki, które na pierwszy rzut oka mogły wydawać się opłacalne, lecz w długoterminowej perspektywie wywołały opłakane skutki. Co do zasady, w takich umowach proponowano przewalutowanie umowy kredytowej po kursie o kilkanaście-kilkadziesiąt groszy niższym niż rynkowy (pomimo tego, iż od dnia zawarcia umowy kurs wzrósł o ponad 100%) oraz ustalano oprocentowanie oparte właśnie o WIBOR. W konsekwencji, po nagłym wzroście stóp procentowych na przełomie lat 2021/2022 raty kapitałowo-odsetkowe tych kredytobiorców, którzy zawarli podobne aneksy, po raz kolejny poszybowały wzwyż.

Doświadczenie w sprawach frankowych podpowiada, że w najbliższym czasie można spodziewać się wzmożonego przekazu medialnego skupionego na krytyce osób kwestionujących zapisy ich umów opartych o wskaźnik referencyjny WIBOR. Tak ukierunkowany marketing z przekazem negatywnym z całą pewnością będzie skupiony na odziaływaniu na emocjach i uczuciach kredytobiorców, piętnując osoby szukające sprawiedliwego rozstrzygnięcia w sądach. Jako przykład podobnych narracji dyskredytujących należy przypomnieć zarzuty dotyczące rzekomego braku etyczności takich pozwów lub też narrację porównującą sytuację kredytobiorców frankowych z kredytobiorcami złotówkowymi, co skutkowało antagonizowaniem tych grup konsumentów. Na przestrzeni lat zarówno kredytobiorcy jak i kancelarie ich reprezentujące były obiektem bezprecedensowych ataków medialnych, kwestionujących zasadność ich roszczeń. W tym kontekście należy pamiętać, że tak jak pozytywny przekaz medialny tj. np. reklamy mogą zachęcać do określonych produktów, tak reklama o negatywnym wydźwięku ma na celu zniechęcenie  konsumenta do podjęcia określonych zachowań. W każdym z takich wypadków konsument powinien zachować w pierwszej kolejności zdrowy rozsądek oraz podjąć analizę swojej sytuacji prawnej przez pryzmat racjonalnych argumentów a nie emocjonalnych komunikatów.

Orzecznictwo TSUE po stronie konsumentów. 

Pomimo konkluzji płynącej z powyższych akapitów, iż zawarcie z bankiem aneksu zmieniającego WIBOR na POLSTR lub WIRON jest bezzasadne oraz lepiej wystrzegać się takich aneksów, wskazać należy, iż w ostateczności taka modyfikacja umowy może stanowić utrudnienie w dochodzeniu roszczeń, lecz z całą pewnością nie uniemożliwia drogi sądowej. W poprzednim artykule autor niniejszego tekstu opisał wybrane orzeczenia TSUE, które  skutkowały zakwestionowaniem oficjalnie stosowanych wskaźników referencyjnych w innych państwach UE. 

Wskazany artykuł można znaleźć pod linkiem: https://zyciebezkredytu.pl/rok-2026-przelomowy-dla-wszystkich-kredytobiorcow-wibor/ 

Skrótowo należy przypomnieć, że wyroki TSUE w sprawach o sygnaturach C-125/18, C-300/23 i C-265/22 ustanawiają standardy ochrony konsumenta, które polskie sądy powinny stosować przy sprawach dotyczących WIBOR. Wskazane orzeczenia mają o tyle kluczowe znaczenie dla kredytobiorców związanych umowami opartymi o WIBOR, gdyż potwierdzają, że nawet oficjalne wskaźniki referencyjne, funkcjonujące w krajowym porządku prawnym, podlegają kontroli pod kątem ich uczciwości i przejrzystości. W ostateczności, co szczególnie akcentuje TSUE w swoim orzecznictwie, istotnym jest nie tylko sam sposób ustalania wskaźnika referencyjnego, lecz również to czy kredytodawca zapewnił konsumentowi stosowną informację dotyczącą wszystkich skutków prawnych związanych z umową oraz wykorzystywanym wskaźnikiem referencyjnym. W każdym jednak przypadku ostateczna ocena czy dana umowa, zmieniona następnie aneksem jest możliwa do podważenia wymaga oceny doświadczonego eksperta będącego w stanie zidentyfikować wszystkie szanse i ryzyka związane z pozwaniem banku.

Zanim podpiszesz: checklista świadomego kredytobiorcy

Pierwszym krokiem powinna być analiza, czy aneks zawiera jakiekolwiek odniesienie do wcześniejszych wątpliwości prawnych. Jeżeli dokument milczy na temat abuzywności, oznacza to, że bank jej nie uznaje. Druga kwestia dotyczy oświadczeń woli – każde sformułowanie o „potwierdzeniu warunków” ma znaczenie procesowe.

Trzeci element to wpływ aneksu na potencjalny pozew o WIBOR. Warto sprawdzić, czy bank nie wprowadza zapisów ograniczających możliwość kwestionowania oprocentowania w przyszłości. Czwartym aspektem pozostaje relacja aneksu do ewentualnej ugody z bankiem – często aneks bywa wstępem do dalszych propozycji, już znacznie mniej korzystnych.

Piąty, najczęściej pomijany punkt, to konsultacja z prawnikiem. Jedna decyzja podpisana w oddziale może zamknąć drogę do skutecznego dochodzenia roszczeń, w tym roszczeń o unieważnienie kredytu.

Zamiast aneksu – strategia procesowa

Dla wielu kredytobiorców alternatywą pozostaje świadomie zaplanowane postępowanie sądowe przeciwko bankowi. Taka decyzja wielokrotnie najlepiej zabezpiecza własne interesy w sytuacji nierównowagi stron. 

Strategie stosowane przez ekspertów społeczności Życie Bez Kredytu opierają się na analizie całej relacji kontraktowej, a nie wycinkowych „poprawek”. Pozew w sprawach WIBOR składany na odpowiednim etapie pozwala zachować pełnię argumentów i kontrolę nad przebiegiem sporu. W odróżnieniu od aneksu, postępowanie sądowe może posłużyć wyegzekwowaniu najkorzystniejszego rozwiązania dla konsumenta. 

Nie można tracić z pola widzenia faktu, że to sąd, a nie bank, rozstrzyga o skutkach wadliwej umowy. Kredytobiorca, który rozważa unieważnienie kredytu lub inne roszczenia, powinien myśleć kategoriami strategii, a nie doraźnej ulgi w racie. Aneks jest decyzją jednorazową natomiast negatywne skutki prawne potrafią ciągnąć się latami.

Podsumowanie.

WIBOR nie znika z problemów prawnych umowy wraz ze zmianą wskaźnika na POLSTR lub WIRON – aneks może zachować wadliwy mechanizm i nie poprawia automatycznie sytuacji kredytobiorcy.

Zawarcie aneksu dotyczącego WIBOR bywa wykorzystywane przez banki jako argument „naprawy” umowy, co może komplikować, choć nie wyklucza, późniejszy spór sądowy.

Historyczna zmienność WIRON oraz krótki okres funkcjonowania POLSTR pokazują, że odejście od WIBOR nie gwarantuje stabilnych rat ani realnych korzyści finansowych.

Presja na podpisanie aneksu z WIBOR w tle wpisuje się w strategię zarządzania ryzykiem prawnym banków przed kluczowymi rozstrzygnięciami TSUE.

Autor tekstu: Patryk Zgrzebny