Dla kredytobiorców „mieszanych” — ani klasycznych frankowiczów, ani czystych złotówkowiczów — to najważniejsze orzeczenie ostatnich miesięcy, bo po raz pierwszy porządkuje ich sytuację na poziomie europejskim.

Kredyt zaczął się zwyczajnie — w złotówkach, z ratą opartą na WIBOR. Kilka lat później bank zaproponował aneks we frankach jako „ratunek”: niższa rata, „stabilna waluta”, podpis na dwóch stronach. Dziś, po latach spłacania „po kursie banku”, trzeba odpowiedzieć na pytanie, którego bankowość detaliczna wolała nie zadawać: czy wadliwy był tylko aneks, czy cały stosunek prawny. To historia dwóch dokumentów i dwóch możliwych skutków prawnych — a wybór między nimi przekłada się wprost na rozliczenie.

Umowa pierwotna i aneks — osobne przedmioty kontroli

Błąd, który najczęściej widzimy w samodzielnych ocenach, to czytanie takiej sprawy jak klasycznej frankowej. Tymczasem są tu dwa odrębne akty: umowa kredytu złotowego (z własną konstrukcją oprocentowania WIBOR + marża) oraz aneks, który przeliczył saldo na CHF po kursie kupna banku, wyraził harmonogram we frankach i kazał spłacać raty w złotych po kursie sprzedaży — przerzucając całe ryzyko walutowe na kredytobiorcę. Każdy z tych dokumentów podlega osobnej kontroli, ocenianej na chwilę jego zawarcia (art. 385² k.c.): abuzywność klauzul przeliczeniowych bada się na moment podpisania aneksu, a ewentualne wady klauzuli zmiennego oprocentowania — na moment zawarcia umowy pierwotnej.

Warto przy tym pamiętać o ustaleniu, które polskie Sądy czynią regularnie: „przewalutowanie” aneksem zwykle nie zmienia waluty zobowiązania. Kredyt pozostaje złotowy, a frank pełni rolę wyłącznie indeksu — narzędzia przeliczeniowego. Bank nie wypłacił ani jednego franka; wprowadził jedynie mechanizm waloryzacyjny, w którym sam ustalał oba kursy. To nie kosmetyka terminologiczna, lecz fundament dalszej oceny prawnej.

Co rozstrzyga sprawa C-246/25

Pytanie zadał Sąd Okręgowy w Warszawie (XXVIII C 23020/22) na tle sporu z BNP Paribas: umowa kredytu budowlanego z 2007 r. na ponad 415 tys. zł, oparta na WIBOR 3M, została w 2008 r. przekształcona aneksem w zobowiązanie przeliczone na CHF według kursu kupna banku. Sąd krajowy ustalił abuzywność kluczowych postanowień aneksu i zapytał TSUE o skutki: czy upada sam aneks — z powrotem do umowy złotowej — czy cała relacja. Trybunał odpowiedział dwuwarstwowo. Po pierwsze, potwierdził zasadę: nieuczciwe warunki nie wiążą konsumenta i traktuje się je, jakby nigdy nie wywoływały skutków — również wtedy, gdy znajdują się w aneksie. Po drugie, uznał, że prawo Unii nie sprzeciwia się orzecznictwu krajowemu, według którego nieważność aneksu prowadzi do przywrócenia pierwotnych warunków umowy — kredyt może być dalej wykonywany jako złotowy.

Najważniejsze zastrzeżenie kryje się jednak w trzeciej warstwie: to rozwiązanie nie jest automatem. Sąd krajowy musi każdorazowo zbadać, czy powrót do umowy pierwotnej rzeczywiście zapewnia konsumentowi skuteczną ochronę i nie rodzi dla niego negatywnych konsekwencji. Stąd dwie równoległe narracje po wyroku — Rzecznik Finansowy ogłosił „kolejne prokonsumenckie rozstrzygnięcie”, a Związek Banków Polskich „TSUE za utrzymaniem pierwotnej umowy” — i obie są po części prawdziwe, bo Trybunał nie wybrał jednego skutku dla wszystkich spraw. Wybór należy do Sądu, a materiał do tego wyboru dostarcza pełnomocnik.

Czy nieważność aneksu oznacza powrót do PLN — dwa scenariusze ŻBK

Scenariusz B nie jest teorią. W sprawie naszych Klientów przeciwko Bankowi Millennium umowa złotowa z lipca 2007 r. — przekształcona rok później aneksem w kredyt indeksowany do CHF — została uznana za nieważną w całości, prawomocnie. Sąd Rejonowy (XVI C 2495/22) przyjął, że mechanizm indeksacji, dający bankowi jednostronną i nieograniczoną możliwość kształtowania świadczenia, jest sprzeczny z art. 353¹ k.c., a po jego eliminacji umowy nie da się utrzymać — brak przepisów dyspozytywnych do wypełnienia luki. Sąd Okręgowy (V Ca 870/25) oddalił apelację banku, stwierdzając, że żaden z zarzutów nie zasługuje na aprobatę: klauzule indeksacyjne stanowiły główny przedmiot umowy, więc ich abuzywność obala cały stosunek prawny. Pełny opis tej wygranej: zyciebezkredytu.pl/frankowicze-zbk-wygrali-z-millennium/.

Który scenariusz jest korzystniejszy? To zależy od liczb i od statusu umowy pierwotnej. Scenariusz B daje pełne rozliczenie nieważności — zwrot wszystkich świadczeń i upadek hipoteki. Scenariusz A bywa atrakcyjny, gdy warunki złotowe były dobre, a nadpłaty „po kursie banku” wysokie; otwiera też drugi front, bo klauzulę WIBOR + marża umowy pierwotnej można następnie badać według standardu obowiązków informacyjnych z wyroku C-471/24 — pisaliśmy o nim w artykule „Pół roku po wyroku C-471/24″. Żądania pozwu formułujemy kaskadowo, tak by Sąd miał na stole oba warianty w kolejności najkorzystniejszej dla Klienta.

Znaczenie informacji przekazanych przed przewalutowaniem

W sprawach aneksowych proces informacyjny jest jeszcze wrażliwszy niż przy zawieraniu umowy, bo aneks sprzedawano jako „ratunek” — konsolidację, obniżenie raty, „stabilną walutę”. W wygranej z Millennium Sądy obu instancji ustaliły, że kredytobiorczynię zapewniano o stabilności kursu CHF, a bank nie wykazał, by miała dostęp do wiedzy pozwalającej ocenić wpływ indeksacji na przyszłe raty ani jakiekolwiek instrumenty ograniczające ryzyko, które w całości przejęła. Takie ukształtowanie relacji Sądy zakwalifikowały jako naruszenie dobrych obyczajów i zasad współżycia społecznego. Wniosek praktyczny: to, co doradca mówił i wręczał przed podpisaniem aneksu — symulacje, ulotki, maile, notatki — jest w tych sprawach materiałem dowodowym pierwszej wagi, nie ciekawostką.

Jak zbudować chronologię dokumentów do analizy

Sprawę „mieszaną” analizuje się na osi czasu. Skompletuj dokumenty w tej kolejności:

• Umowa pierwotna z regulaminem: konstrukcja kredytu złotowego, klauzula oprocentowania WIBOR + marża, tryb zmian umowy.

• Wniosek o zmianę warunków: co i po co inicjowałeś (konsolidacja, niższa rata) — pokazuje kontekst „ratunkowej” narracji banku.

• Korespondencja i materiały sprzed aneksu: oferta banku, symulacje, ulotki, maile, notatki z rozmów — tu leży dowód na zapewnienia o stabilności CHF.

• Aneks z załącznikami: zasady przeliczenia salda (kurs kupna), harmonogram w CHF, zasady spłaty (kurs sprzedaży), oświadczenia o ryzyku — ich treść, nie sam podpis.

• Harmonogramy przed i po aneksie: umożliwiają wyliczenie skutku przewalutowania i nadpłat.

• Zaświadczenie banku z podziałem na okresy: historia wypłat i spłat osobno dla fazy złotowej i fazy „frankowej”, z zastosowanymi kursami — bez tego nie policzysz żadnego z dwóch scenariuszy.

FAQ — najczęstsze pytania Klientów

Mój kredyt zaczął się w PLN, a frankowy zrobił go aneks. Czy jestem „frankowiczem”?

Prawnie Twoja sytuacja jest odrębna: umowa pierwotna i aneks podlegają osobnej ocenie, a walutą zobowiązania najczęściej pozostał złoty — frank był tylko indeksem. Po C-246/25 ta odrębność działa na Twoją korzyść: masz dwa warianty rozstrzygnięcia zamiast jednego.

Co się stanie, jeśli Sąd uzna aneks za nieważny?

Zależnie od okoliczności: albo kredyt wraca do wersji złotowej z WIBOR, a bank rozlicza nadpłaty z lat spłaty po swoich kursach, albo — gdy indeksacja stała się głównym przedmiotem zobowiązania — upada cała umowa i strony zwracają sobie wszystkie świadczenia. TSUE pozostawił ten wybór Sądowi krajowemu.

Czy powrót do umowy złotowej to dla mnie dobra wiadomość?

Bywa — gdy warunki złotowe były korzystne, a nadpłaty wysokie. Pamiętaj też, że klauzulę WIBOR + marża umowy pierwotnej można następnie oceniać według standardu informacyjnego z C-471/24. Decyzję warto oprzeć na wyliczeniu obu scenariuszy, nie na intuicji.

Podpisałem przy aneksie oświadczenie o ryzyku walutowym. Czy to przekreśla sprawę?

Nie. Liczy się materialna treść informacji, nie formułka. W prawomocnie wygranej przez nas sprawie z Millennium Sądy uznały, że zapewnienia o „stabilności franka” i brak realnych symulacji naruszały dobre obyczaje — mimo podpisanych oświadczeń.

Czy takie sprawy obejmuje ustawa frankowa i wstrzymanie rat?

Jeżeli po aneksie kredyt jest denominowany lub indeksowany do CHF, sprawa co do zasady mieści się w zakresie ustawy — łącznie ze wstrzymaniem rat od doręczenia pozwu. Szczegóły i mapę decyzji znajdziesz w naszym artykule filarowym „Ustawa frankowa 2026: kiedy przestajesz płacić raty”. 

Do analizy prześlij komplet: umowę pierwotną, regulamin, aneks i korespondencję sprzed aneksu

Zespół Życie Bez Kredytu oceni oba dokumenty osobno — umowę pierwotną i aneks przewalutowujący — oraz wskaże, który scenariusz po C-246/25 jest w Twojej sprawie korzystniejszy i możliwy do przeprowadzenia. Mamy w tym segmencie prawomocną wygraną: umowa Millennium z aneksu PLN→CHF nieważna w całości. 1 450+ wygranych spraw, ponad 455 mln zł odzyskanych dla naszych Klientów. Bezpłatna analiza: info@zyciebezkredytu.pl