TSUE i TY – nowy program dla kredytobiorców

To nie jest zwykły projekt informacyjny. „TSUE i TY” to przewodnik po świecie, w którym prawo Unii Europejskiej staje się narzędziem obywatela – a nie przywilejem korporacji. Poradnik pokazuje, że TSUE to nie abstrakcyjna instytucja z Luksemburga, lecz realny obrońca konsumentów, który od lat wyznacza granice dopuszczalnych praktyk bankowych. W serii odcinków przygotowanych przez Ekspertów Życie Bez Kredytu poznasz mechanizmy, które pozwoliły tysiącom osób odzyskać sprawiedliwość – od zasad interpretacji dyrektyw po przykłady, jak orzeczenia TSUE wpływają na codzienne wyroki w polskich sądach.

Poradnik powstał po to, aby każdy kredytobiorca – niezależnie od doświadczenia czy rodzaju umowy – mógł zrozumieć, jak bronić swoich praw. Znajdziesz w nim nie tylko objaśnienia, ale też konkretne strategie: jak reagować na pozew banku, jak rozumieć pojęcie przedawnienia, co oznacza dla Ciebie unieważnienie kredytu opartego na WIBOR, i wreszcie – jak zrozumieć, kiedy bank przekroczył granicę prawa. To wiedza, która daje nie tylko przewagę, ale też świadomość na temat tego, kiedy bank narusza Twoje prawa.

Każdy odcinek „TSUE i TY” to osobna lekcja – prowadzona przez praktyków prawa, ekspertów finansowych i ludzi, którzy sami przeszli drogę od niepewności do zwycięstwa. Ten projekt to więcej niż edukacja. To akt obywatelskiej odwagi i odzyskiwania głosu – wspólna lekcja świadomości i solidarności.

TSUE jako tarcza konsumenta – fundament nowej rzeczywistości prawnej

Pierwsza część odcinka otwierającego cykl „TSUE i Ty” pokazuje, czym naprawdę jest TSUE i jak jego orzecznictwo wpływa na codzienność polskich kredytobiorców. W rozmowie założyciel społeczności ŻBK Kamil Chwiedosik i adwokat Bartosz Sowa tłumaczą, że choć Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie stanowi źródła prawa w myśl polskiej Konstytucji, to polskie sądy są zobowiązane stosować jego wykładnię w sprawach dotyczących prawa unijnego. To oznacza, że każde orzeczenie TSUE staje się punktem odniesienia dla krajowych wyroków w sporach konsumenckich.

Kluczowe znaczenie ma dyrektywa 93/13, regulująca ochronę konsumenta przed nieuczciwymi postanowieniami umownymi. Jak podkreślają Eksperci, to na niej opiera się większość orzeczeń prowadzących do unieważnienie kredytu – zarówno we frankach, jak i w złotówkach. Dyrektywa ta nie ogranicza się do sektora bankowego, lecz wyznacza standard uczciwości dla każdego przedsiębiorcy działającego w Unii Europejskiej. 

„Bez tej dyrektywy byłoby bardzo ciężko kredytobiorcom, bo to ona wprowadziła przepisy, na których opiera się większość wyroków unieważniających nieuczciwe umowy frankowe” – zauważa mecenas Bartosz Sowa.

Rozmowa pokazuje, że TSUE to nie odległy symbol europejskiego sądownictwa, ale realny gwarant równowagi między silniejszym – bankiem – a słabszym – kredytobiorcą. I właśnie ta świadomość stanowi pierwszy krok do odzyskania praw, które przez lata pozostawały w cieniu finansowych nadużyć.

Pozew banku i pytania do TSUE – przełom w sporach o przedawnienie

Druga część odcinka schodzi na poziom konkretów i omawia pytania prejudycjalne, które w jednej ze spraw prowadzonych przez Życie Bez Kredytu trafiły do TSUE. To sprawa nietypowa, bo jak zaznacza mec. Sowa:

„jest to sprawa z powództwa banku, a więc to bank wniósł o zwrot kwoty kredytu, którą wypłacił”.

Sąd, analizując okoliczności, postanowił zapytać Trybunał, czy bank może powoływać się na wyjątkowy przepis kodeksu cywilnego, pozwalający – w imię słuszności – pominąć przedawnienie własnych roszczeń. Jak tłumaczy mecenas:

„Termin przedawnienia roszczeń banku liczy się od dnia, w którym po raz pierwszy konsument zakwestionował umowę – na przykład w reklamacji. I od tego momentu rusza trzyletni termin przedawnienia roszczeń banku.”

Problem w tym, że niektórzy sędziowie stosują wyjątek, który – zdaniem Ekspertów ŻBK – wypacza sens prawa.

„Ten przepis powinien być stosowany w absolutnie wyjątkowych przypadkach. Jeśli mamy sędziego, który używa go niemal w każdej sprawie, to trudno mówić o wyjątkowości” – zauważa Bartosz Sowa, dodając, że bank, który sam łamał zasady uczciwości, nie powinien korzystać z ochrony wynikającej z zasad słuszności.

Pytanie, które trafiło do TSUE, brzmi więc zasadniczo: czy przedsiębiorca – w tym wypadku bank – może korzystać z takiego przepisu bez naruszenia dyrektywy 93/13 i unijnej zasady ochrony konsumenta? Sprawa trafiła na posiedzenie niejawne – co, jak mówi adwokat ŻBK: „jest bardzo dobrą informacją, bo przyspiesza całą procedurę i zwiększa szanse na rozstrzygnięcie jeszcze w tym roku.”

W dalszej części rozmowy omawiany jest temat konsekwencji wcześniejszych wyroków TSUE, m.in. czerwcowego orzeczenia dotyczącego naliczania odsetek i tzw. teorii salda.

„Nie ma zdania w tym wyroku, które by mówiło, że teoria dwóch kondykcji jest niezgodna z prawem europejskim. Wręcz przeciwnie – uchwała Sądu Najwyższego, która ją potwierdza, pozostaje aktualna” – przypomina Ekspert ŻBK.

Dzięki temu stanowisku jasne staje się, że banki nie mogą wykorzystywać błędnych interpretacji orzeczeń, by pozbawiać kredytobiorców należnych im świadczeń. Zmienia się też praktyka negocjacyjna – coraz więcej banków skłania się do zawierania ugód jeszcze przed prawomocnym wyrokiem.

„Widzimy, że od pewnego czasu banki zmieniają retorykę – proponują już naprawdę rozsądne porozumienia na wczesnym etapie. I to również efekt orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej” – podkreśla mec. Bartosz Sowa.

Odcinek zamyka refleksja o przyszłości: TSUE kształtuje standardy, które obejmą nie tylko frankowiczów, ale też posiadaczy kredytów złotowych opartych o WIBOR. To zapowiedź nowej rzeczywistości, w której wiedza i determinacja konsumentów stają się siłą, z którą banki muszą się liczyć.

Obejrzyj pierwszy odcinek „TSUE i Ty”: