|
Nie możesz przeczytać? Skorzystaj z odtwarzacza i posłuchaj!
Getting your Trinity Audio player ready...
|
Czym jest TSUE?
Odcinek 1
W pierwszym odcinku wyjaśniliśmy widzom czym jest Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej i jakie znaczenie ma jego orzecznictwo.
O ile orzecznictwo TSUE nie stanowi konstytucyjnego źródła prawa, o tyle instruuje polskie sądy w jaki sposób powinny interpretować przepisy prawa europejskiego. Dla konsumentów kluczowym dokumentem jest dyrektywa 93/13. Dyrektywa ta została zaimplementowana do polskiego porządku prawnego, a jej celem jest ochrona konsumentów przed nieuczciwym umowami.
Mając na uwadze jak doniosłe znaczenie ma orzecznictwo TSUE dla spraw kredytów frankowych można bez cienia przesady stwierdzić, iż podobna sytuacja będzie mieć miejsce w sprawach kredytów złotowych. Odpowiedzi na pytania w sprawach, które omawialiśmy w kolejnych odcinkach mogą stanowić dla banków prawdziwy wstrząs.
WIBOR przed 2018 r. – wskaźnik poza kontrolą?
Odcinek 2
W naszym programie omawialiśmy szerzej m.in. zakres pytań skierowanych do TSUE przez Sąd Okręgowy w Warszawie. Pytania te dotyczą przede wszystkim umów zawartych przed 2018 rokiem, a więc w czasie przed wejściem w życie rozporządzenia BMR. Przed wejściem w życie wspomnianego rozporządzenia, WIBOR ustalany był poza jakąkolwiek kontrolą instytucji państwowych. W związku z tym sąd odsyłający chciałby wiedzieć m.in. czy banki miały obowiązek informować o tym kto jest administratorem WIBOR, na jakich zasadach wskaźnik jest ustalany, że jego wysokość ustalana jest w oparciu o deklaracje banków kierowane do administratora oraz czy konieczne było udostępnienie dokumentu wyjaśniającego sposób ustalania WIBOR-u. Sąd zastanawia się również, czy sam sposób ustalania WIBOR-u w oparciu o zasady obowiązującej do 2018 r. może zostać uznany za nieuczciwy.
Opinia Rzecznik TSUE – co naprawdę z niej wynika?
W tym samym odcinku zwróciliśmy uwagę na opinię Rzecznik Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie pytań zadanych przez Sąd Okręgowy w Częstochowie.
W ocenie Rzecznik TSUE, przepisy europejskie zobowiązują sąd krajowy do dokonania oceny czy warunek umowny dotyczący zmiennej stopy oprocentowania opartej o wskaźnik referencyjny WIBOR – stojąc w sprzeczności z wymogiem dobrej wiary – powoduje znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Wbrew propagandzie banków Rzecznik nie wykluczyła możliwości podważania kredytów opartych o WIBOT. Wskazała wyłącznie, że ocena nie może odnosić się do wskaźnika WIBOR jako takiego ani do metody jego ustalania (co jednak zdaje się dotyczyć tylko umów zawartych od roku 2018).
Co jednak najistotniejsze, w ocenie Rzecznik przepisy dyrektywy 93/13 pozwalają na ocenę nieuczciwego charakteru warunku uwzględnionego w umowie o kredyt hipoteczny zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, który to warunek przewiduje zastosowanie do tej umowy zmiennego oprocentowania opartego na wskaźniku referencyjnym WIBOR, jeżeli warunek ten nie został sformułowany prostym i zrozumiałym językiem.
Bank powinien zatem poinformować konsumenta w sposób zrozumiały i precyzyjny m.in. o nazwie stosowanego wskaźnika referencyjnego oraz o jego administratora, a także o ryzykach wynikających ze stosowania tego wskaźnika w taki sposób, aby kredytobiorca był w stanie oszacować całkowity koszt kredytu. Brak takich wyczerpujących informacji może skutkować nawet nieważnością umowy.
Kolejne pytania sądów – Warszawa–Praga i Kraków
Odcinek 7
W siódmym odcinku zwróciliśmy uwagę na kolejne niezwykle ważne pytania skierowane do TSUE przez Sąd Okręgowy dla Warszawy – Pragi w Warszawie.
W sprawie tej sąd odsyłający dostrzega podobne problemy tego typu umów jak wspomniany wcześniej Sąd Okręgowy w Warszawie. Sąd pyta również o konsekwencje ewentualnego wykluczenia z umowy wskaźnika WIBOR. Co istotne, sąd odsyłający przychyla się w uzasadnieniu do koncepcji o nieważności umowy.
Pierwsze korzystne wyroki i realne skutki dla banków
Odcinek 9
W dalszym ciągu omawialiśmy pytania dot. kredytów złotowych, skierowane przez polskie sądy, m.in. Sąd Okręgowy w Krakowie. W przedmiotowej sprawie sąd odsyłający ma wątpliwości co do zgodności z prawem samej konstrukcji kredytów opartych o zmienne oprocentowanie. Sąd zauważa bowiem, że przepisy krajowe nie określają maksymalnych granic dopuszczalnego wzrostu wskaźnika referencyjnego, a maksymalna wysokość dopuszczalnego oprocentowania wynikająca z przepisów o odsetkach maksymalnych może ulegać zmianie.
W związku z powyższym nie istnieje zatem żadna stała wartość, od której odsetki ustawowe byłyby ustalane. W konsekwencji wartość ta może zmienić się dowolnie w całym okresie kredytowania. WIBOR rośnie bowiem wraz ze wzrostem stóp procentowych. Zwróciliśmy również uwagę na pierwsze korzystne dla kredytobiorców złotówkowych wyroki zapadłe m.in. w sądach w Olsztynie i Jeleniej Górze. Nie umknęły naszej uwadze kolosalne zyski, które banki osiągają w Polsce.
Obejrzyj najnowszy odcinek TSUE i TY: Poradnik praw konsumentów odc. 11 Odcinek specjalny WIBOR w TSUE:
Podsumowanie
– Orzecznictwo TSUE ma kluczowe znaczenie dla oceny kredytów opartych o WIBOR.
– Umowy zawarte przed 2018 r. budzą szczególne wątpliwości z uwagi na brak regulacji i nadzoru nad WIBOR.
– Polskie sądy kierują do TSUE pytania dotyczące przejrzystości, obowiązków informacyjnych i równowagi kontraktowej.
– Opinia Rzecznik TSUE nie zamyka drogi do podważania umów, wbrew narracji banków.
– Brak rzetelnych informacji o WIBOR może prowadzić do uznania klauzul za nieuczciwe.
– Coraz częściej kwestionowana jest sama konstrukcja kredytów o zmiennym oprocentowaniu.
– WIBOR może okazać się dla złotówkowiczów tym, czym frank był dla kredytobiorców CHF.
