Co jest sednem wyroku

Najważniejszy przekaz jest prokonsumencki: po unieważnieniu umowy frankowej konsumentowi należą się odsetki ustawowe za opóźnienie od nienależnie zapłaconych bankowi kwot. Trybunał potwierdził też, że odsetki liczy się na rzecz konsumenta od momentu doręczenia wezwania do zapłaty lub pozwu — a więc za dłuższy, korzystny dla Klienta okres. To roszczenie jest samodzielne: bank nie może go „skasować”, powołując się na własne żądanie zwrotu wypłaconego kapitału, ani uzależniać jego istnienia od swojej oceny ważności umowy.

Trybunał wskazał jednocześnie, że dla uruchomienia biegu odsetek konsument powinien wskazać konkretną, wyliczoną kwotę roszczenia. To nie jest ograniczenie prawa konsumenta, lecz naturalna czynność procesowa — to samo, co robi każdy wierzyciel kierujący wezwanie do zapłaty albo pozew. Trybunał wprost zaznaczył, że taki wymóg nie utrudnia nadmiernie dochodzenia praw, bo konsument zna wysokość wpłaconych świadczeń albo łatwo ustali ją z historii rachunku lub zaświadczenia z banku.

Czego dotyczyła sprawa

Sprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego denominowanego we frankach szwajcarskich, zawartej w 2008 r. W 2022 r. konsumenci zakwestionowali ważność umowy, wskazując na nieuczciwe warunki przeliczeniowe, i zażądali od banku zwrotu spełnionych świadczeń. Następnie wnieśli pozew o ustalenie nieważności umowy oraz o zwrot wpłaconych rat wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Pytanie do TSUE skierował Sąd Okręgowy w Warszawie — chodziło o to, od którego momentu naliczać odsetki: od doręczenia bankowi przedsądowego wezwania do zapłaty czy od doręczenia odpisu pozwu ze skonkretyzowaną kwotą.

Stanowisko Trybunału

Trybunał przypomniał, że dyrektywa 93/13 nie reguluje wprost skutków nieważności umowy zawierającej nieuczciwe warunki — określenie tych skutków należy do prawa krajowego, które musi jednak respektować zasadę skuteczności prawa Unii. W tych ramach wymóg wskazania konkretnej kwoty żądania pozwala bankowi poznać zakres zobowiązania i ocenić jego zasadność, a dla konsumenta nie stanowi nadmiernego obciążenia.

Trybunał orzekł, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG w związku z zasadą skuteczności nie stoją na przeszkodzie wykładni prawa krajowego, zgodnie z którą po stwierdzeniu nieważności umowy bank może zostać zobowiązany do zapłaty konsumentowi odsetek ustawowych za opóźnienie od nienależnie zapłaconej kwoty — od dnia doręczenia mu dokumentu pozasądowego lub procesowego wskazującego konkretną kwotę objętą żądaniem zwrotu.

Co to oznacza dla naszych Klientów

Po pierwsze i najważniejsze: prawo do odsetek za opóźnienie jest realne i przysługuje Klientowi. Przy procesach trwających latami odsetki te potrafią sięgać od kilkudziesięciu do nawet kilkuset tysięcy złotych — i bank nie może ich pomniejszyć przez sam fakt, że domaga się zwrotu kapitału. To roszczenie konsumenta i roszczenie banku rozliczane są na własnych zasadach.

Po drugie: aby zabezpieczyć pełny okres naliczania odsetek, warto jak najwcześniej skierować do banku wezwanie do zapłaty z wyraźnie wskazaną, wyliczoną kwotą, a następnie powołać tę samą kwotę w pozwie. Ogólnikowe żądanie „zwrotu wpłaconych środków” może nie wystarczyć do uruchomienia biegu odsetek. Dlatego w kancelarii dbamy, by pisma kierowane do banku w imieniu naszych Klientów były od początku precyzyjne i poprawnie wyliczone — to standardowa, naturalna czynność procesowa, którą wykonujemy rutynowo.

Szersze znaczenie

Wyrok wpisuje się w konsekwentną, prokonsumencką linię orzeczniczą TSUE w sprawach frankowych. Trybunał ponownie potwierdził, że banki nie mogą ignorować reklamacji i wezwań do zapłaty, a uprawnienia konsumenta wynikające z dyrektywy 93/13 muszą być w pełni skuteczne. Stanowisko Rzecznika Finansowego potwierdza ten kierunek i wagę, jaką prawo Unii przypisuje ochronie konsumenta jako słabszej strony umowy.

Pełną treść stanowiska można znaleźć na stronie Rzecznika Finansowego, a sam wyrok — w bazie orzeczeń TSUE.

FAQ

Czy frankowiczowi należą się odsetki za opóźnienie po unieważnieniu umowy?

Tak. Wyrok TSUE C-903/24 potwierdza, że konsumentowi przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie od kwot podlegających zwrotowi po stwierdzeniu nieważności umowy.

Czy bank może „unicestwić” lub potrącić to roszczenie?

Nie. Roszczenie konsumenta o odsetki jest samodzielne. Bank nie może go zniweczyć ani uzależniać jego istnienia od własnego żądania zwrotu kapitału czy od swojej oceny ważności umowy.

Po co wskazywać konkretną kwotę w wezwaniu lub pozwie?

To naturalna czynność procesowa, która wyznacza moment rozpoczęcia biegu odsetek. Kwotę można ustalić z historii rachunku bankowego lub zaświadczenia z banku.