WIBOR jako realny przedmiot sporu, a nie aksjomat umowy

Przez lata WIBOR funkcjonował w umowach kredytowych jako element niemal nietykalny, traktowany przez banki jak obiektywny parametr rynkowy, pozostający poza zakresem realnej kontroli konsumenta. W praktyce oznaczało to przesunięcie całego ryzyka zmiennego oprocentowania na kredytobiorcę, bez pogłębionej informacji o mechanizmie ustalania wskaźnika. Dzisiejsze spory pokazują, że taki model nie jest oczywisty ani neutralny prawnie. Coraz częściej pojawia się pytanie, czy konsument w chwili zawierania umowy mógł w sposób świadomy ocenić konsekwencje ekonomiczne zastosowania WIBOR-u.

Postępowania toczące się przed sądami krajowymi i pytania prejudycjalne kierowane do TSUE odsłaniają inną perspektywę. Analizowany jest nie tylko sam wskaźnik, ale także sposób jego inkorporowania do umowy, zakres informacji przekazanych klientowi oraz faktyczna równowaga kontraktowa stron. W tym kontekście WIBOR przestaje być technicznym dodatkiem, a zaczyna pełnić rolę centralnego elementu oceny abuzywności. To przesunięcie akcentów ma daleko idące skutki dla przyszłych rozstrzygnięć.

TSUE i sprawy C-471/24 oraz C-902/24 – sygnały, których nie da się zignorować

Zapowiedziany na luty wyrok w sprawie C-471/24 dotyczącej kredytów opartych o WIBOR budzi zrozumiałe emocje, ale istotniejsza od samej daty jest linia rozumowania Trybunału. TSUE konsekwentnie akcentuje konieczność realnej ochrony konsumenta, nieograniczającej się do formalnego badania zapisów umowy. Jeżeli mechanizm finansowy pozostaje nieprzejrzysty, a jego skutki ekonomiczne trudne do oszacowania, trudno mówić o świadomej zgodzie klienta. Taki punkt widzenia nie jest nowy, lecz w kontekście WIBOR-u nabiera szczególnej mocy.

Równolegle wyrok TSUE C-902/24 dotyczący potrącenia wpisuje się w szerszą debatę o rozliczeniach po unieważnieniu umów kredytowych. Trybunał wyraźnie sygnalizuje, że bank nie może uprzywilejowywać swojej pozycji procesowej kosztem konsumenta. To orzecznictwo wpływa nie tylko na sprawy frankowe, ale również na konstrukcję roszczeń w sporach złotowych. Z perspektywy praktyki sądowej oznacza to większą przewidywalność rozliczeń oraz ograniczenie pola do kreatywnych, lecz wątpliwych prawnie argumentów instytucji finansowych.

Luty pod znakiem wyroków, negocjacji i debaty publicznej

Skala nadchodzących wydarzeń najlepiej oddaje dynamikę, z jaką zmienia się krajobraz sporów bankowych. Przed Ekspertami Życia Bez Kredytu znajduje się ponad 50 planowanych wyroków w prowadzonych postępowaniach sądowych, co samo w sobie pokazuje intensywność tego okresu. Równocześnie w toku pozostaje ponad 600 rozmów negocjacyjnych z bankami, prowadzonych przez Departament Mediacji i Ugód ŻBK. Tak duża liczba negocjacji nie jest przypadkowa i świadczy o rosnącej presji, jaką na sektor bankowy wywiera aktualne i przyszłe orzecznictwo.

Równolegle intensywnie zapowiada się kalendarz wydarzeń eksperckich i medialnych. Już w piątek, 30 stycznia 2026 roku, odbędzie się webinar z udziałem adw. Marty Chęcińskiej oraz adw. Wiktora Budzewskiego, poświęcony m.in. wygranej w sprawie C-902/24, drodze do Luksemburga w kontekście WIBOR-u oraz bieżącemu podsumowaniu miesiąca. 

Kulminacyjnym momentem będzie oczywiście 12 lutego – całodniowa relacja na żywo z Luksemburga w dniu ogłoszenia wyroku TSUE w sprawie C-471/24. 

Kilka dni później, 18 lutego, Eksperci ŻBK omówią skutki tego rozstrzygnięcia podczas konferencji, analizując jego konsekwencje dla praktyki sądowej i sytuacji kredytobiorców.

Zamknięciem tego intensywnego cyklu stanie się udział Ekspertów ŻBK w seminarium 25 lutego w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, poświęconym konstytucyjnym aspektom stosowania WIBOR-u w umowach kredytowych. Obecność tej problematyki na forum RPO pokazuje, że spór o WIBOR przestaje być wyłącznie konfliktem indywidualnym, a zaczyna być postrzegany jako zagadnienie systemowe, dotykające fundamentów ochrony konsumenta.

Ugoda z bankiem w cieniu przedawnienia i niepewności orzeczniczej

Rosnąca liczba rozmów ugodowych prowadzonych przez Departament Mediacji i Ugód ŻBK nie jest przypadkiem. Banki coraz wyraźniej dostrzegają, że linia orzecznicza sądów powszechnych oraz TSUE przestaje być dla nich korzystna i wymaga ograniczania ryzyka na etapie pozasądowym. Każdy kolejny wyrok wzmacniający pozycję konsumenta wpływa na strategię banków, które traktują ugodę jako instrument minimalizacji przyszłych konsekwencji finansowych. W tym układzie negocjacje nie mają charakteru partnerskiego, lecz są elementem gry procesowej o wysoką stawkę.

Z perspektywy kredytobiorcy kluczowe staje się zrozumienie, że ugoda nie jest rozwiązaniem neutralnym ani technicznym. Jej zawarcie definitywnie zamyka drogę do dalszych roszczeń, w tym do badania abuzywności postanowień umownych, skutków przedawnienia czy możliwości unieważnienia umowy. W realiach dynamicznie zmieniającego się orzecznictwa decyzja o ugodzie powinna być podejmowana wyłącznie po pogłębionej analizie prawnej i ekonomicznej, prowadzonej przez doświadczonych ekspertów, którzy znają aktualne stanowisko sądów i potrafią realnie ocenić granice ustępstw banku. Brak profesjonalnego wsparcia na tym etapie oznacza ryzyko trwałego zrzeczenia się praw, które – przy właściwej strategii – mogą zostać skutecznie wyegzekwowane.

Unieważnienie kredytu i dalsze losy sporów bankowych

Sprawy frankowe nauczyły rynek jednego: unieważnienie umowy kredytowej nie jest abstrakcyjnym postulatem, lecz realnym scenariuszem procesowym. Mechanizmy prawne, które doprowadziły do tej praktyki, coraz częściej są przenoszone na grunt kredytów złotowych opartych o WIBOR. Analogia nie jest pełna, ale logika ochrony konsumenta pozostaje zbliżona. Jeżeli kluczowy element umowy narusza zasadę przejrzystości, konsekwencje mogą sięgać znacznie dalej niż korekta oprocentowania.

Nadchodzące wydarzenia, w tym seminarium w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, pokazują, że problem WIBOR-u przestał być niszowym tematem procesowym. Stał się zagadnieniem konstytucyjnym, dotykającym prawa do rzetelnej informacji i równowagi stron umowy. W tym sensie luty jawi się jako miesiąc, w którym teoria zaczyna przechodzić w praktykę. Dla kredytobiorców oznacza to konieczność uważnego śledzenia rozstrzygnięć i świadomego podejmowania decyzji, zanim rynek bankowy zdąży wypracować nowe strategie obronne.

Podsumowanie

• WIBOR przestał pełnić rolę neutralnego parametru umownego i stał się centralnym przedmiotem oceny sądowej, zwłaszcza w kontekście transparentności oraz rzeczywistej możliwości zrozumienia ryzyka przez konsumenta

• TSUE poprzez sprawy C-471/24 i C-902/24 wyznacza kierunek, w którym ochrona konsumenta nie ogranicza się do formy umowy, lecz obejmuje realne skutki ekonomiczne i procesowe relacji z bankiem

• Kalendarz lutowych wydarzeń – od wyroków sądowych i relacji z Luksemburga po konferencje i seminarium w RPO – pokazuje, że WIBOR stał się tematem systemowej debaty prawnej, prowadzonej równolegle na poziomie sądów, TSUE oraz instytucji publicznych

• Decyzje kredytobiorców dotyczące ugód, przedawnień czy unieważnienia umów muszą uwzględniać aktualne i przyszłe orzecznictwo TSUE, które coraz wyraźniej ogranicza przewagę procesową instytucji finansowych