2015–2018: „Franki są legalne, nie macie szans”

Pierwsze lata to samotność. Banki, KNF i większość komentatorów powtarzały, że umowy indeksowane i denominowane są ważne, kurs to ryzyko rynkowe, a Frankowicze „wiedzieli, co podpisują”. Sądy w większości oddalały powództwa, a nieliczne wygrane dotyczyły raczej „odfrankowienia” niż nieważności. To wtedy powstała pierwsza zasada ŻBK, która obowiązuje do dziś: bank musi udowodnić, że wyjaśnił ryzyko — a nie kredytobiorca, że go nie zrozumiał. Wystarczyło konsekwentnie żądać od banków dokumentów z procesu przedkontraktowego, żeby zobaczyć, że symulacji, danych historycznych i realnych ostrzeżeń po prostu nie było.

Równolegle rodziła się społeczność: forum, spotkania, wspólne analizy umów. Z tej społeczności — a nie z gabinetu prawniczego — wyrosła późniejsza kancelaria. To ważne, bo do dziś odróżnia nas od podmiotów, które weszły na rynek, gdy wygrane były już pewne.

2019–2021: TSUE zmienia wszystko — Dziubak i uchwały Sądu Najwyższego

3 października 2019 r. Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok w sprawie C-260/18 (Dziubak). Od tego dnia sądy krajowe wiedziały, że luki po klauzuli abuzywnej nie wolno „łatać” średnim kursem NBP, a nieważność całej umowy jest realnym skutkiem — jeśli konsument tego chce. Banki ogłosiły, że wyrok „nic nie zmienia”. W ciągu dwóch lat statystyki wygranych odwróciły się o 180 stopni.

W 2021 r. Sąd Najwyższy dołożył kolejne fundamenty: uchwałę o teorii dwóch kondykcji (III CZP 11/20) i uchwałę siódemkową o trwałej bezskuteczności umowy (III CZP 6/21). Kredytobiorca uzyskał prawo do dochodzenia całości swoich wpłat, niezależnie od roszczeń banku. To z tego okresu pochodzi większość naszych pierwszych kilkuset prawomocnych wygranych — i pierwsze próby banków, by wystraszyć Klientów pozwami o „wynagrodzenie za korzystanie z kapitału”.

2022–2024: banki tracą ostatnie argumenty

Rok 2023 był rokiem TSUE: 15 czerwca zapadł wyrok C-520/21 — bankowi nie należy się żadne wynagrodzenie za kapitał po nieważności umowy — oraz postanowienie C-287/22 o zabezpieczeniu przez wstrzymanie rat na czas procesu (wydane, co symboliczne, na tle spraw Getin Noble Bank). W grudniu 2023 r. TSUE w C-140/22 i C-28/22 rozprawił się z „oświadczeniem o świadomości skutków nieważności” jako warunkiem odsetek i z zarzutem zatrzymania. 25 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy w uchwale pełnej Izby Cywilnej III CZP 25/22 potwierdził w zasadzie całą linię TSUE.

To wtedy zmieniła się natura sporu: banki przestały wygrywać na sali sądowej i zaczęły grać na czas oraz na ugody. Nasze 800 ugód to w większości ugody z tego okresu — wynegocjowane w toku procesu, na warunkach zbliżonych do wyroku, a nie według wzorca KNF z 2020 r. Jak dokładnie różnią się te dwie rzeczywistości, opisujemy w osobnym tekście o 800 ugodach.

2025–2026: nowy rozdział — WIBOR, SKD i ustawa frankowa

Front frankowy jest dziś rozstrzygnięty co do zasady, choć nie co do liczby spraw — w sądach wciąż czekają dziesiątki tysięcy powództw, a ustawa frankowa z 2026 r. ma je przyspieszyć. Prawdziwy spór przeniósł się jednak na kredyty złotówkowe. 12 lutego 2026 r. TSUE w sprawie C-471/24 przesądził, że klauzule zmiennego oprocentowania oparte na WIBOR-ze podlegają kontroli pod kątem abuzywności — sąd cywilny nie bada wprawdzie metodologii samego wskaźnika (to domena rozporządzenia BMR), ale bada przejrzystość klauzuli i jakość informacji, jaką konsument dostał przed podpisaniem umowy. Brzmi znajomo? To dokładnie ten sam test, który dziesięć lat wcześniej przegrały banki w sprawach frankowych.

Równolegle 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 Trybunał wzmocnił sankcję kredytu darmowego, a sektor bankowy — jak opisywaliśmy w tekście o ataku na prezesa UOKiK — zaczął lobbować za jej usunięciem z ustawy. Powtarza się schemat z 2016 r.: skoro nie da się wygrać argumentami, trzeba zmienić przepisy albo zdyskredytować przeciwnika.

Pięć lekcji z franków, które działają w sprawach WIBOR

• Dokumenty przedkontraktowe decydują — nie kurs i nie wskaźnik. Bank musi wykazać symulacje, dane historyczne i realne ostrzeżenie o nieograniczonym ryzyku. Blankietowe oświadczenie „zostałem poinformowany” nie jest informacją.

• Nie czekaj na „pewność”. W 2016 r. też nie było pewności — Klienci, którzy pozwali wtedy, mają dziś prawomocne wyroki i odsetki liczone od lat; ci, którzy czekali, stoją w kolejce.

• Zabezpieczenie roszczenia to nie formalność. Wstrzymanie rat na czas procesu (C-287/22) zmienia ekonomikę sporu — w sprawach WIBOR sądy są dziś podzielone, dlatego walczymy o nie zażaleniami, tak jak kiedyś w sprawach CHF.

• Ugoda ma sens tylko na tle wyroku. Punktem odniesienia jest to, co dałaby nieważność — nie to, co bank proponuje „w promocji”.

• Liczby wygrywają z narracją. Bank powie, że „WIBOR jest rynkowy” — tak jak mówił, że „frank jest stabilny”. Odpowiedzią są wyliczenia ekonomisty i orzecznictwo, nie emocje.

Co z tego wynika dla Ciebie w 2026 r.

Jeśli masz kredyt frankowy — także spłacony — orzecznictwo jest ustabilizowane, a pytanie brzmi już tylko „kiedy”, nie „czy”. Jeśli masz kredyt złotówkowy z WIBOR-em, jesteś dokładnie tam, gdzie Frankowicze byli w 2019 r.: TSUE otworzył drzwi, pierwsze sądy je uchylają, a bank przekonuje, że to się nie uda. Jeśli masz kredyt gotówkowy lub konsumencki, sankcja kredytu darmowego może być dla Ciebie realna — ale okno legislacyjne może się zawężać. 1 września publikujemy pełny raport z 11 lat: 1500 wyroków, 800 ugód i [490] mln zł w rozbiciu na banki, lata i typy spraw. Do tego czasu — prześlij nam swoją umowę.

FAQ — najczęstsze pytania

Czy sprawy frankowe są już „zamknięte” w 2026 r.?

Co do zasady prawnej — tak: nieważność, teoria dwóch kondykcji, brak wynagrodzenia za kapitał i odsetki od wezwania są przesądzone przez TSUE i SN. Co do liczby spraw — nie: w sądach czekają dziesiątki tysięcy powództw, a nowe pozwy, w tym o spłacone kredyty, wciąż są składane.

Czym sprawa WIBOR różni się od sprawy frankowej?

W sprawie CHF sąd oceniał klauzule przeliczeniowe; w sprawie WIBOR ocenia klauzulę zmiennego oprocentowania. Po C-471/24 sąd nie bada, „czy WIBOR jest rynkowy”, lecz czy klauzula była przejrzysta i czy bank wyjaśnił realne ryzyko. Test jest ten sam, jaki banki przegrały w sprawach frankowych.

Co daje kredytobiorcy ustawa frankowa z 2026 r.?

Ma przyspieszyć postępowania (m.in. rozpoznawanie spraw przez jednego sędziego, ograniczenia dowodowe) i wstrzymać spłatę rat po doręczeniu bankowi pozwu. Szczegóły zależą od ostatecznej treści przepisów — sprawdź aktualny stan na naszym blogu.

Czy warto pozywać w sprawie WIBOR, skoro sądy są podzielone?

Tak było w sprawach frankowych w latach 2016–2018 — i to wtedy złożone pozwy przyniosły największe korzyści, bo odsetki i rozliczenia liczy się od początku sporu. Warunkiem jest rzetelna analiza umowy i dokumentów przedkontraktowych, nie „pozew hurtem”.

Skąd wiadomo, że liczby ŻBK są prawdziwe?

1 września publikujemy raport z pełną metodologią: definicją „wyroku” i „ugody”, rozbiciem na banki i lata oraz stanem na 1.09.2026. To te same dane, które od 11 lat składamy w Sądach.

Co dalej

Prześlij umowę do bezpłatnej analizy — frankową, eurową lub złotówkową z WIBOR-em. Zespół prawno-ekonomiczny ŻBK sprawdzi podstawy, policzy korzyści i zaproponuje strategię: od reklamacji po pozew.