W skrócie

•   Abuzywność klauzuli ocenia się według stanu z chwili zawarcia umowy — późniejszy aneks nie zmienia tej oceny.

•   Aneks zmieniający tylko stopę i ugoda z rezygnacją z roszczeń to dwa różne dokumenty o różnych skutkach.

•   Rezygnacja z ochrony jest skuteczna tylko wtedy, gdy była dobrowolna i świadoma — sam podpis tego nie dowodzi.

•   Okres spłaty na WIBOR sprzed aneksu może zostać objęty analizą i ewentualnym roszczeniem.

Chcesz sprawdzić swoją sytuację? Przekaż umowę i wszystkie aneksy do bezpłatnej analizy ŻBK.

Stałe oprocentowanie a WIBOR — co zmienia aneks, a czego nie zmienia

W kredycie o zmiennym oprocentowaniu stopa procentowa może być określona jako suma WIBOR i marży banku. Aneks wprowadzający konkretną stopę na pięć lat zmienia sposób naliczania odsetek w objętym nim okresie. O tym, co dzieje się z kredytem później, rozstrzygają postanowienia umowy i aneksu.

Pięcioletnia stała stopa jest oprocentowaniem okresowo stałym. Nie oznacza niezmiennego oprocentowania do końca wieloletniego kredytu. KNF wskazuje w Rekomendacji S minimum pięciu lat dla takiej konstrukcji i oczekuje umożliwiania przejścia ze stopy zmiennej na stałą lub okresowo stałą. Sama propozycja zmiany ma więc uzasadnienie związane z ograniczaniem ryzyka wzrostu stóp. Stanowisko UKNF.

W analizie warto oddzielić trzy kwestie: zasady pierwotnego oprocentowania, treść późniejszej zmiany oraz jej wpływ na rozliczenia. To, że dzisiejsza rata wynika ze stałej stopy, nie wyjaśnia jeszcze, czy wcześniejsze odsetki naliczano na podstawie prawidłowych postanowień.

Dlaczego data podpisania pierwotnej umowy kredytu z WIBOR ma znaczenie

Abuzywność, czyli niedozwolony charakter postanowienia umownego, ocenia się według stanu z chwili zawarcia umowy. Potwierdził to Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17. Późniejsza zmiana rat nie zastępuje oceny tego, co zapisano w pierwotnej umowie i w jakich okolicznościach ją zawarto. Uchwała SN.

Dlatego aneks do umowy kredytu hipotecznego z WIBOR nie naprawia automatycznie wcześniejszej niedozwolonej klauzuli. W sprawie C-19/20 TSUE wskazał, że zmiana postanowienia nie wyłącza jego kontroli. Wyjątkiem wymagającym zbadania jest dobrowolna i świadoma rezygnacja konsumenta z ochrony. Wyrok dotyczył kredytu walutowego; wyjaśnia ogólne zasady dyrektywy 93/13, a nie przesądza wadliwości umów z WIBOR. Wyrok TSUE C-19/20.

Aneks zmieniający stopę i ugoda z bankiem mogą mieć różne skutki

Dokument zatytułowany „aneks” może zawierać więcej niż nową stawkę oprocentowania. Sprawdź, czy pojawiają się w nim postanowienia dotyczące dotychczasowych rozliczeń, potwierdzenia ważności wcześniejszych zapisów albo rezygnacji z roszczeń. O skutkach decyduje treść całego porozumienia i okoliczności jego zawarcia.

TSUE w wyroku z 9 lipca 2020 r., C-452/18, dopuścił porozumienie obejmujące rezygnację z dochodzenia skutków nieuczciwego postanowienia, jeżeli konsument podjął decyzję dobrowolnie i świadomie. Powinien rozumieć możliwy niewiążący charakter klauzuli oraz konsekwencje rezygnacji. Sama klauzula zrzeczenia również może podlegać kontroli. Wyrok TSUE C-452/18.

Podpis pod zgodą na nową stopę nie dowodzi sam przez się świadomej rezygnacji ze wszystkich wcześniejszych roszczeń. Z kolei świadomie zawarte porozumienie może wpływać na ich dochodzenie. Dlatego podczas analizy warto ustalić:

•   Czy dokument zmieniał wyłącznie oprocentowanie, czy obejmował również wcześniejsze rozliczenia?

•   Czy wskazano konkretne roszczenia objęte rezygnacją i wyjaśniono jej skutki?

•   Czy otrzymałeś informacje pozwalające zrozumieć, jakie uprawnienia mogły Ci przysługiwać?

Nie trzeba samodzielnie rozstrzygać znaczenia tych zapisów. Do oceny przydadzą się także wiadomości od banku, oferta zmiany oprocentowania i załączone oświadczenia.

Wyrok TSUE C-471/24 a aneks do kredytu z WIBOR

W wyroku z 12 lutego 2026 r., C-471/24, TSUE potwierdził, że klauzula oprocentowania odwołująca się do WIBOR może podlegać kontroli na podstawie dyrektywy 93/13. Status regulowanego wskaźnika nie wyłącza automatycznie badania konkretnego postanowienia umowy.

Trybunał wskazał jednocześnie, że samo zastosowanie wskaźnika zgodnego z unijnymi ramami regulacyjnymi co do zasady nie powoduje znaczącej nierównowagi na niekorzyść konsumenta. Wymóg przejrzystości nie nakłada też na bank szczególnych obowiązków wyjaśniania metodologii WIBOR. Brak przejrzystości sam w sobie nie przesądza nieuczciwości klauzuli. Wyrok TSUE C-471/24.

Dla kredytobiorcy oznacza to potrzebę oceny konkretnych zapisów oraz informacji o oprocentowaniu i jego ekonomicznych skutkach. Nie wystarczy stwierdzenie, że w umowie występuje WIBOR albo że rata wzrosła. Znaczenie ma również data zawarcia umowy i właściwy dla niej zakres obowiązków banku.

Potoczne hasło „pozew przeciwko WIBOR” oznacza w tym kontekście pozew o WIBOR — pozew przeciwko bankowi dotyczący postanowień umowy i wynikających z nich rozliczeń.

Zwrot nadpłat i nieważność umowy po podpisaniu aneksu

Jeżeli zostaną wykazane podstawy prawne, analiza może prowadzić do rozważenia roszczeń dotyczących płatności pobranych na podstawie niedozwolonej klauzuli. Badaniem można objąć także okres stosowania WIBOR przed przejściem na stałą stopę. Nie jest to jednak równoznaczne z obietnicą zwrotu wszystkich odsetek z tego okresu.

Możliwe skutki trzeba rozpatrywać odrębnie:

•   Rozliczenie wcześniejszych płatności. Wymaga ustalenia, które kwoty były nienależne, na podstawie jakich zapisów je pobrano oraz jaki zakres roszczeń można skutecznie dochodzić.

•   Dalsze wykonywanie umowy bez niedozwolonego postanowienia. Jest możliwe, jeżeli umowa może nadal obowiązywać po jego wyłączeniu. Wynika to z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13.

•   Nieważność całej umowy. Wymaga oceny, czy po usunięciu niedozwolonych postanowień umowę można utrzymać. Nie jest automatycznym skutkiem wykrycia nieuczciwej klauzuli ani podpisania aneksu.

Nie można z góry założyć, że Sąd usunie sam WIBOR i pozostawi wyłącznie marżę. TSUE w sprawie C-19/20 wskazał granicę: usunięcie części warunku nie może prowadzić do zmiany jego istoty. Dyrektywa 93/13, art. 6, wyrok TSUE C-19/20.

Przygotowanie roszczeń wymaga historii spłat, oceny przedawnienia i skutków aneksu. Dla okresu stałej stopy potrzebna jest osobna analiza; nie należy automatycznie odejmować od jej wysokości bieżącej stawki WIBOR. Przed decyzją o pozwie trzeba także omówić koszty, ryzyko przegranej i ewentualne rozliczenie kapitału z bankiem.

Przykład: kredyt z 2019 r. i aneks na stałą stopę z 2023 r.

Przykład hipotetyczny: kredyt podpisano w 2019 r., a w 2023 r. zawarto aneks wprowadzający stałą stopę do 2028 r. Taką sprawę porządkuje się według kolejności dokumentów i płatności:

Taka chronologia pomaga ustalić zakres analizy. Nie przesądza wyniku sprawy ani kwoty możliwej do odzyskania. Sama kwota udzielonego kredytu nie wystarcza do rzetelnego wyliczenia roszczenia.

Jakie dokumenty przekazać do analizy

Zacznij od kompletnej umowy kredytowej oraz wszystkich podpisanych aneksów. Dołącz regulamin i załączniki stanowiące część umowy, jeśli je masz. Przydatne będą również:

•   informacje o ryzyku, formularze informacyjne i symulacje otrzymane przy zawieraniu umowy;

•   oferta przejścia na stałą stopę oraz korespondencja z bankiem;

•   ugody, oświadczenia o rozliczeniach i rezygnacji z roszczeń;

•   harmonogramy oraz historia spłat — potrzebne do oceny rozliczeń.

Nie masz całego kompletu? Wskaż przy zgłoszeniu, jakich dokumentów brakuje. Jeżeli zamiast aneksu zawarłeś nową umowę refinansującą kredyt, zaznacz to i dołącz obie umowy. To inny przebieg zdarzeń, który wymaga odrębnej oceny.

Najczęstsze pytania o aneks WIBOR i stałe oprocentowanie

Czy mogę pozwać bank, jeżeli obecnie mam stałe oprocentowanie

Sama stała stopa nie wyklucza roszczeń dotyczących wcześniejszych zapisów. O zasadności pozwu decydują dokumenty, okoliczności sprawy i właściwe podstawy prawne.

Czy podpisując aneks, potwierdziłem prawidłowość całej umowy

Nie można tego wywnioskować z samego podpisu. Trzeba zbadać treść oświadczeń oraz to, czy ewentualna rezygnacja z ochrony była dobrowolna i świadoma. Wyrok TSUE C-452/18.

Czy bank musi oddać wszystkie odsetki naliczone przed aneksem

Nie automatycznie. Najpierw trzeba wykazać podstawę roszczenia i ustalić, które płatności podlegają zwrotowi. Zmiana oprocentowania sama nie tworzy prawa do odzyskania odsetek.

Czy wyrok TSUE oznacza, że każdy kredyt z WIBOR jest wadliwy

Nie. Wyrok C-471/24 wskazuje zasady oceny klauzul. Nie stwierdza nieważności wszystkich takich umów. Wyrok TSUE C-471/24.

Czy do pierwszego zgłoszenia potrzebuję własnego wyliczenia nadpłat

Nie musisz samodzielnie liczyć roszczenia. Przekaż dokumenty i informacje o zmianach umowy. Wyliczenie powinno opierać się na przyjętej podstawie prawnej i historii spłat.

Sprawdź umowę i aneksy z ŻBK

ŻBK łączy 11 lat doświadczenia w sporach z bankami, w tym 3 lata pracy przy kredytach z WIBOR. W sprawie po zmianie oprocentowania istotne jest spojrzenie na całą historię kredytu: od pierwotnej umowy po ostatni aneks. Więcej o tym, jak prowadzimy takie sprawy, znajdziesz na stronie pomocy przy kredycie złotówkowym z WIBOR.

Wyślij umowę i wszystkie aneksy — sprawdzimy, jak przejście na stałe oprocentowanie wpływa na Twoje możliwości dochodzenia roszczeń. Bezpłatna analiza to pierwszy krok do oceny, czy i w jakim zakresie istnieją podstawy do dalszego działania.

Prześlij umowę i aneksy do bezpłatnej analizy

Artykuł ma charakter informacyjny. Ocena możliwości dochodzenia roszczeń wymaga analizy konkretnej umowy i dokumentów towarzyszących.